Bài Viết
3. Văn Hóa - Xã Hội, 5. Đọc Báo Giùm Bạn, 7. Diễn Đàn Bạn Đọc

Tạ Đức, Văn hóa Đông Sơn, và những cuộc truy tìm nguồn gốc

Đỗ Lai Thúy

Chủ nhật, 26 Tháng 2 2017 13:39

Dường như được “mặc khải” để nghiên cứu văn hoá Đông Sơn, cho đến nay Tạ Đức đã có ba chuyên khảo: 1. Nguồn gốc và sự phát triển của Kiến trúc – Biểu tượng và Ngôn ngữ Đông Sơn (1999); 2. Nguồn gốc người Việt – người Mường (2013). 3. Nguồn gốc và sự phát triển của trống đồng Đông Sơn (2017). Tác phẩm thứ 3 có tính cách tiêu biểu, đại diện cho cả 2 tác phẩm trước đó.

Về nguồn gốc người Việt người Mường, Tạ Đức cho rằng, đó là Hậu duệ của những người gốc Lạc Việt di cư đến Việt Nam vào những thời gian khác nhau. Lớp người di cư đầu tiên là chủ nhân đá mới Phùng Nguyên, tổ tiên của người Mường sau này. Còn lớp người di cư thứ hai tạo nên văn hoá Đông Sơn, tổ tiên của người Việt sau này. Như vậy, cuốn sách người Việt người Mường đụng chạm trực tiếp đến một luận điểm đến nay đã trở thành tín điều, là người Việt người Mường cùng một nguồn gốc, chỉ mới tách ra từ thế kỉ thứ 8 Công Nguyên. Cái sơ đồ tiến hoá luận “người Việt cổ – người tiền Việt Mường – người Việt Mường chung – người Việt và người Mường” tuy hấp dẫn nhưng chỉ còn lại là một giả thuyết. Người bảo vệ giả thuyết này xuất phát từ sự giống nhau nào đó qua các tài liệu lịch sử và ngữ âm học lịch sử. Thật ra, qua những xáo trộn lịch sử, luôn có người Việt lên địa bàn miền núi rồi trở thành người Mường và ngược lại, như khi tập đoàn Mường Lê Lợi về làm vua Thăng Long đã trở thành người Việt. Sự giống nhau giữa người Việt và người Mường, do vậy, là quá trình giao thoa văn hoá tộc người chứ không phải cùng gốc.

Nếu “Nguồn gốc người Việt người Mường” dựng lên một bức tranh toàn cảnh di động theo từng bước chân lịch sử của hai tộc người cơ sở này, thì “Nguồn gốc và sự phát triển của trống đồng Đông Sơn” chỉ đi sâu vào một điểm ở một thời điểm, đó là trống đồng Đông Sơn. Tạ Đức khẳng định quê hương của trống H1 chính Cổ Loa, kinh đô của Âu Lạc của An Dương Vương. Chỉ vị vua này mới có đủ lý do và điều kiện lịch sử để đúc và ban phát trống đồng như một biểu tượng của vương quyền và thần quyền Bách Việt. Tuy nhiên, để đi đến kết luận trên, Tạ Đức trưng dụng một hệ thống các luận cứ, bằng chứng sử học, khảo cổ học, dân tộc học và ngôn ngữ học. Trước hết, tác giả đã chứng minh logic rằng An Dương Vương có dòng dõi với hoàng tộc Thục và quan hệ họ hàng với hoàng tộc Văn Lang, Dạ Lang, Điền, Tây Âu. Rồi An Dương Vương đóng vai trò lãnh đạo liên minh các nước trên trong cuộc kháng chiến chống Tần thắng lợi. Và với tư cách thủ lĩnh này, ông mới hội đủ điều kiện để đúc và ban phát trống đồng. Việc trống được đúc ở Việt Nam tác giả không chỉ dựa theo áng mo “Sự tích trống đồng” của sử thi Mường, mà còn tìm thấy hình dạng trống đồng giống hình dạng chiếc cối giã gạo lưng eo mô phỏng thân thể người đàn bà theo tục thờ Bà Tổ Mẫu. Cuối cùng, địa bàn phân bổ trống đồng cho thấy, một là, các trống đồng H1 đẹp nhất đều ở quanh Cổ Loa, trung tâm của vương quốc, như trống Ngọc Lũ, Hoàng Hạ, và ở Đông Sơn Thanh Hoá, nơi An Dương Vương di tản; hai là trống đồng Đông Sơn cả sớm và muộn có mặt ở các vùng Đông Nam Á lục địa và hải đảo trùng khớp với các địa điểm tị nạn của cư dân Đông Sơn. Khi di cư, hoặc họ mang theo trống đồng, hoặc sau này do buôn bán, trao đổi.

Những luận điểm trên một lần nữa lại được Tạ Đức chứng minh từ góc độ biểu tượng học. 12 biểu tượng chính trên trống đồng Đông Sơn đều được tác giả khảo sát nguồn gốc và sự phát triển của nó qua các gian đoạn trước Đông Sơn – Đông Sơn – sau Đông Sơn. Là một nhà dân tộc học, Tạ Đức không nghiên cứu biểu tượng vì biểu tượng,mà tìm sự nhất quán tinh thần, tạo ra sự mạch lạc nội tại của các biểu tượng này. Đó là tín ngưỡng thờ Vật Tổ, và như tác giả nói, tín ngưỡng chủ đạo chi phối toàn bộ hoa văn trống đồng đó là tín ngưỡng Bà Tổ Chim – Ông Tổ Rồng của người Việt cổ từ thời đá mới cách đây hơn bốn nghìn năm. Biểu tượng gốc Chim – Rồng này truyền nghĩa cho các cặp mặt trời – mặt trăng, lửa – nước, núi – sông … tương ứng các cặp biểu tượng Vật Tổ phái sinh như hươu, hổ, lợn, rùa, rái cá, rắn, ếch … tín ngưỡng Vật Tổ cùng với các niềm tin vật linh giáo, saman giáo, tư duy ma thuật, đặc biệt là ma thuật mô phỏng, tư duy biểu tượng âm – dương lưỡng phân, lưỡng hợp đã tạo nên tâm thức Đông Sơn, phần cốt lõi của ý thức tộc người của cư dân Lạc Việt. Các tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, thờ cúng vua Hùng, thành hoàng, thờ Mẫu, các truyền thuyết con Rồng cháu Tiên sau này của người Đại Việt cũng từ đó mà ra. Như vậy, nghiên cứu Nguồn gốc và sự phát triển của trống đồng Đông Sơn như một giọt nước cho nhìn thấy cả bầu trời, mặc dù tự thân giọt nước đó cũng là một bầu trời. Bởi vậy, công trình này thực chất cũng là nghiên cứu văn hoá, văn hoá Việt Nam, góc phần hiểu Việt Nam từ nguồn cội.

*********

Nguồn:

https://www.vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/ta-duc-van-hoa-dong-son-va-nhung-cuoc-truy-tim-nguon-goc

_________________________________

Đọc thêm:

NGƯỜI LẠC VIỆT PHẢI CHĂNG LÀ MỘT NHÓM LAVA CỔ?

http://www.vanhoahoc.vn/nghien-cuu/van-hoa-viet-nam/van-hoa-ung-xu-voi-moi-truong-xa-hoi/249-ta-duc-nguoi-lac-viet-phai-chang-la-mot-nhom-lava-co.html

Nguồn gốc người việt trên cơ sở khoa học – Hà Văn Thùy

http://www.huyenthoai.org/sach/ls/nguongocnguoiviettrencosokhoahoc-havanthuy.pdf

Advertisements

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Lượt Xem

  • 1,003,932
free counters
%d bloggers like this: